جواب : از أصل بيرون مىرود هر چند كه وصيّت نكند هرگاه ثابت باشد بر ذمّهء أو هست ؛ به اقرار أو ، يا به اعتراف ورثه ، با بلوغ [ و ] رشد ، لكن هرگاه در مرض موت به آنها وصيّت كرده باشد به كذب به اين نحو كه قرينه‌اى چند باشد كه دلالت كند بر آنكه مشغول الذّمة نيست واز براي اضرار وارث اين وصيّت مىكند در اين صورت از ثلث بيرون مىرود واضافه بر آن باطل مىباشد . سؤال ذعط [ 779 ] : هرگاه صد تومان - مثلا - به سيدي قرض داد وبعد از آن فقير شد ويا مرد « 1 » واز أو چيزى نماند ، يا ورثهء أو نمىدهند ، يا انكار مىكنند ، يا زنده است ودارد ونمىدهد ، آيا در اين صورت مىتوان آن را به خمس حساب كرد ، هر چند كه سادات فقير نيز باشند « 2 » ؟ جواب : خمس را بدون مصلحت مجتهد دادن مشكل است ، واگر مجتهد در آنجا صلاح در محاسبه داند مانعى ندارد وظاهرا هرگاه آن شخص استحقاق خمس دارد ضرر ندارد . سؤال ذف [ 780 ] : قرار ابتداء سال در حساب خمس ، مفوّض است به رأى مالك ، يا قاعدهء كليّه دارد ؟ جواب : اوّلش آن وقت است كه شروع در كسب ، يا تجارت يا زراعت - مثلا - مىشود « 3 » . سؤال ذفا [ 781 ] : آيا در هر چيزى كه از خرج روز به روز زياد آمد گذشتن سال در آن شرط است يا آنكه - مثلا - اگر ابتداء سال قاعدهء خود را عيد رمضان قرار دهد ودر آن نفع كلّى براي أو حاصل شود ، اگر در عرض اين سال - هر چند روز آخر ماه رمضان باشد - آن را صرف كند خمس ندارد ؟ واگر در

--> ( 1 ) ه‍ : به رحمت خدا رفت . ( 2 ) الف ، ب ، حجري : نباشند . ( 3 ) ه‍ : مىكند .